Το φαινόμενο της Προπολεμικής Υπερπόντιας Μετανάστευσης στο χωριό Μελίβοια Λάρισας

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Το φαινόμενο της Προπολεμικής Υπερπόντιας Μετανάστευσης

στο χωριό Μελίβοια Λάρισας

Όπως στις περισσότερες περιοχές και τόπους της Ελλάδας, έτσι και στο χωριό Μελίβοια, το φαινόμενο της μετανάστευσης υπήρξε έντονο με αρνητικές και θετικές, ωστόσο, επιπτώσεις. Από τις αρχές του 20ου αιώνα ένα πλήθος νέων αντρών παρακινημένοι από τη γενικότερη μεταναστευτική τάση της εποχής, πήραν την καθοριστική απόφαση, με τους κινδύνους που αυτή εμπεριέχει, ώστε να ταξιδέψουν στην πολυπόθητη και πολυδιαφημιζόμενη γη της επαγγελίας, τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Οι λόγοι που ωθούν τα άτομα να μεταναστεύσουν  σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία εμπίπτουν στην επιθυμία των ατόμων να βελτιώσουν την οικονομική τους κατάσταση[1].

Μετανάστευση και Λογοτεχνική διαδικασία

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Μετανάστευση και Λογοτεχνική διαδικασία

Η λογοτεχνική διαδικασία και παραγωγή ως πληροφοριακό σύστημα, συνετέλεσε στην κοινοποίηση των εικόνων και των αναπαραστάσεων της ξενιτιάς και στη διαμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων των υποκειμένων. Η ένταση της λογοτεχνικής διαδικασίας από τις αρχές του 20^ου αιώνα στις ΗΠΑ υπήρξε πραγματικά εντυπωσιακή[1]. Όσο αφορά στα ελληνικά δεδομένα, οι ελληνικές εκδοτικές εταιρίες των ΗΠΑ, Ατλαντίδα και Εθνικός Κήρυκας, με την έκδοση και διανομή συγκεκριμένων τιμοκαταλόγων που περιελέμβαναν μυθιστορήματα, ποίηση, θεατρικά έργα, χρονολόγια και ιστορίες, αποσκοπούσαν στη γνωστοποίηση ζητημάτων σχετικών με τη ζωή και τις δραστηριότητες των μεταναστών και των συλλόγων τους.

Θεωρητική Προσέγγιση του Μεταναστευτικού Φαινομένου

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Θεωρητική Προσέγγιση

του Μεταναστευτικού Φαινομένου

Το φαινόμενο της προπολεμικής υπερπόντιας

εξωτερικής μετανάστευσης

Ως μετανάστευση ορίζεται κάθε μετακίνηση πληθυσμού από μία περιοχή σε μία άλλη ή από μία χώρα σε μία άλλη, με κυριότερη την επιθυμία των μεταναστών να βελτιώσουν την οικονομικής τους κατάσταση[1]. Οι οικονομικές διαφορές μεταξύ τόπου προέλευσης και τόπου προορισμού, συνιστούν τις βασικές αιτίες μετανάστευσης του πληθυσμού από χώρες χαμηλού σε χώρες υψηλού εισοδήματος[2]. Συνεπώς, η κυρίαρχη άποψη για το μεταναστευτικό φαινόμενο συνίσταται στον ατομικό πόθο των ανθρώπων να αναζητήσουν μία καλύτερη «μοίρα στον ήλιο»[3].

Η μετανάστευση ως φαινόμενο και διαδικασία συνέβαλε κατά ένα μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωση μίας οικονομικής και πολιτισμικής πραγματικότητας, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα[4].

Θεωρητική προσέγγιση του φύλου βιολογικό φύλο vs κοινωνικό φύλο

Παράθεμα από την Εξαμηνιαία μεταπτυχιακή εργασία με τίτλο: 

Η γυναίκα στην εποχική μισθωτή αγρεργασία 

Η Παραδειγματική περίπτωση του χωριού Μελίβοια (1950-1980).

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 2012

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Θεωρητική προσέγγιση του φύλου

βιολογικό φύλο vs κοινωνικό φύλο

Για περισσότερα από πενήντα χρόνια οι επιστήμες του ανθρώπου μελετούν το «φύλο». Ιδιαίτερα, η επιστήμη της ανθρωπολογίας τις τελευταίες δεκαετίες έχει παραγάγει ένα μεγάλο αριθμό μονογραφιών που πραγματεύονται ζητήματα ταυτότητας και φύλου[1]. Στις εν λόγω μελέτες τον κυρίαρχο λόγο κατέχουν οι γυναίκες στο βαθμό που αυτές παρουσιάζονται ως «υποκείμενα» μελέτης. Η παραπάνω οπτική είχε ως αποτέλεσμα την άμεση «ανακάλυψη» των γυναικών και διαφόρων στοιχείων που αφορούν στις ίδιες, όπως, για παράδειγμα ενδιαφέροντα, ανάγκες και γενικότερα στοιχεία για τη ζωή τους[2], στοιχεία που μέχρι πρότινος αγνοούνταν ή συσκοτίζονταν υπό το πρίσμα της υπάρχουσας προκατάληψης για το αφήγημα της ανδρικής κυριότητας στα κείμενα. Κοινό τόπο αποτελούσε η γενική παραδοχή της υποδεέστερης θέσης των γυναικών στην κοινωνική ζωή[3] και η πολυποίκιλη υποτέλειά τους. Τις δύο αυτές παρεξηγημένες ιδιότητες των γυναικών θέλησε να διασαφηνίσει και να αναλύσει η επιστήμη της ανθρωπολογίας, στρέφοντας το ενδιαφέρον της γύρω από τη γυναίκα. Η «ανθρωπολογία των γυναικών» με τη συμβολή της στη διεύρυνση του πεδίου της ανθρωπολογικής έρευνας και θεωρίας, βοήθησε στην εξήγηση και στη διόρθωση της προκατάληψης ότι οι άνδρες και μόνο αποτελούν φορείς κοινωνικής δράσης, ενώ οι γυναίκες περιορίζονται στην αναπαραγωγική λειτουργία[4]. Η θεώρηση αυτή καθιστούσε για μία ακόμη φορά τη γυναίκα σε κατώτερη θέση. Στοιχεία όπως τα παραπάνω θέλησε να υπερασπιστεί η ανθρωπολογία των γυναικών για όφελος των γυναικών. Οι ενέργειες που ακολουθήθηκαν από την ανθρωπολογία των γυναικών αφορούσαν στη μελέτη και διερεύνηση θεματικών όπως η κοινωνική «θέση» της γυναίκας και οι δραστηριότητές της[5].

            Κατεξοχήν ενασχόληση με το ζήτημα των γυναικών, τόσο στο επιστημονικό όσο και σε ευρύτερο επίπεδο, παρουσίασαν οι επιστήμονες που εντάχθηκαν στο κίνημα του φεμινισμού.

Η Μελιβοιώτισσα στην εποχική μισθωτή αγρεργασία Αναπαραστάσεις και «κατασκευή» της αγρεργατικής ταυτότητας

Παράθεμα από τη Εξαμηνιαία μεταπτυχιακή εργασία με τίτλο: 

Η γυναίκα στην εποχική μισθωτή αγρεργασία 

Η Παραδειγματική περίπτωση του χωριού Μελίβοια (1950-1980).

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 2012

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Η Μελιβοιώτισσα στην εποχική μισθωτή αγρεργασία

Αναπαραστάσεις και  «κατασκευή» 

της αγρεργατικής ταυτότητας 

Η περίοδος του 1950 διακρίνεται για το ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο των παραγωγικών δυνάμεων του αγροτικού τομέα. Αυτό οφείλεται στην καταστροφική δίνη της δεκαετίας 1940-1949. Η οικονομική αθλιότητα που προκλήθηκε ήταν μεγάλη, η εργατική δύναμη πλεονάζουσα και ο μισθός πολύ χαμηλός. Στην πορεία των χρόνων, και ιδιαίτερα από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 και ύστερα, το οικονομικό ενδιαφέρουν του αγροτικού τομέα αναβαθμίζεται. Οι εντεινόμενες τρέχουσες εξελίξεις επηρεάζουν σταδιακά τις σχέσεις παραγωγής. Η μαζική είσοδος σύγχρονων μέσων παραγωγής και μηχανημάτων διευκολύνουν ποικιλοτρόπως τον αγροτικό τομέα[1]. Ως εκ τούτου, σημειώνεται μία σημαντική ανάπτυξη στον αγροτικό τομέα που ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο ύστερα από την εφαρμογή των νόμων που ορίζουν την καπιταλιστική αγορά, γεγονός που οδήγησε στην άμεση συγκέντρωση γης[2].

Η γυναικεία απασχόληση και η κατασκευή της γυναίκας «αγρεργάτριας» στον αγροτικό χώρο της Μελίβοιας

Παράθεμα από τη Μεταπτυχιακή εργασία με τίτλο: 

Η γυναίκα στην εποχική μισθωτή αγρεργασία 

Η Παραδειγματική περίπτωση του χωριού Μελίβοια (1950-1980).

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 2012

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Η  γυναικεία απασχόληση

και η κατασκευή της γυναίκας «αγρεργάτριας»

στον αγροτικό χώρο της Μελίβοιας

Η απασχόληση των γυναικών έγινε αντικείμενο θεωρητικής ενασχόλησης και εμπειρικής μελέτης από μία σειρά επιστημών όπως η ιστορία, η κοινωνιολογία,  η ψυχολογία, η ανθρωπολογία και βέβαια η οικονομική επιστήμη[1]. Κατά κύριο λόγο η γυναικεία εργασία μελετήθηκε στο πλαίσιο της βιομηχανικής-αστεακής κοινωνίας[2]. Στο πλαίσιο, όμως, της παρούσας εργασίας, όπως ήδη έχει διατυπωθεί, το θέμα ενασχόλησής μας προκύπτει από τη γυναικεία εργασία στην προ-βιομηχανική εποχή, όπου οι συνθήκες απασχόλησης υπήρξαν άμεσα συνυφασμένες με την «παραδοσιακή» αγροτική κοινωνία. Στην παραδοσιακή κοινωνία της Μελίβοιας, καθώς αυτή αποτελεί την παραδειγματική περίπτωση μελέτης, ισχύουν τόσο οι παραδοσιακές δομές της κοινωνίας όσο και της οικογένειας. Επομένως, η παραδοσιακή γυναικεία απασχόληση σε μία τέτοιου είδους κοινωνία δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετική από αυτή που περιορίζει την γυναίκα στον κλειστό οικιακό-ιδιωτικό χώρο και τον άντρα στο δημόσιο.

Από το Λειτουργισμό στο Δομολειτουργισμό

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Από το Λειτουργισμό στο Δομολειτουργισμό

Ο δομολειτουργισμός συνιστά μετεξέλιξη της θεωρίας του λειτουργισμού[1]. Ενώ ο λειτουργισμός, από τη μία πλευρά, καθιερώθηκε ως κοινωνική θεωρία από τον Malinowski, ο οποίος θεωρείτε θεμελιωτής του κλάδου της κοινωνικής ανθρωπολογίας στη Βρετανία[2], ο δομολειτουργισμός, από την άλλη, θεμελιώθηκε από τον Radcliffe-Brown ο οποίος ίδρυσε την ομώνυμη σχολή του δομολειτουργισμού[3].

   Η θεωρία του λειτουργισμού εμφανίστηκε στα τέλη του 19^ου αιώνα ως κριτική στις προϋπάρχουσες κοινωνικές θεωρίες, τον εξελικτισμό και τη θεωρία της διάχυσης[4]. Πολέμησε στις δύο τελευτές, τη διαχρονική προσέγγισή τους στη μελέτη των πολιτισμικών φαινόμενων μίας κοινωνίας και την ιστορική ή ακόμη καλύτερα ψευδοϊστορική προσέγγιση που εφάρμοζαν στη μελέτη της ιστορίας των κοινωνιών. 

Η θεωρία του Λειτουργισμού και η Κοινωνική Ανθρωπολογία

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Η θεωρία του Λειτουργισμού 

και η Κοινωνική Ανθρωπολογία

Ο Διαφωτισμός του 19^ου αιώνα αποτέλεσε το κατάλληλο κλίμα μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν οι ανθρωπιστικές επιστήμες συμπεριλαμβανομένης και της επιστήμης της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Την ίδια εποχή, υπό το γενικότερο πλαίσιο της αποικιοκρατικής πολιτικής της Δύσης, η εν λόγω επιστήμη, καθοδηγούμενη από  τη θεωρητική σκοπιά του εξελικτισμού ή από τη θεωρία της πολιτισμικής διάχυσης, προσπάθησε να μελετήσει τις πρωτόγονες κοινωνίες, οι οποίες υπάγονταν κάτω από την πολιτική, οικονομική και πνευματική κυριαρχία της Δύσης[1]. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η επιστήμη της ανθρωπολογίας αναδύεται μέσα από ένα αποικιοκρατικό κλίμα διατηρώντας στενούς δεσμούς με τη γενικότερη ιδεολογία της εποχής, το Διαφωτισμό.

Ο Εξελικτισμός και η Ελληνική Λαογραφία

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Ο Εξελικτισμός και η Ελληνική Λαογραφία

Παρ’ όλο που ο τίτλος του άρθρου εμπεριέχει μόνο τη λέξη λαογραφία, δεν μπορούμε να παραλείψουμε την αναφορά στις απαρχές τις επιστήμης της ανθρωπολογίας, διότι ο ρόλος της τελευταίας υπήρξε καθοριστικός, τόσο στο μεθοδολογικό όσο και στο θεωρητικό επίπεδο, για τη γένεση και την ύπαρξη της επιστήμης της λαογραφίας στον ελληνικό χώρο. Οι δύο επιστήμες ως προϊόντα της νεωτερικότητας[1] στο πλαίσιο των κοινωνικών επιστημών, με το γενικότερο χαρακτηρισμό των τελευταίων ως συγγενών[2], ταυτίζονται στο επίπεδο της μελέτης του παραδοσιακού πολιτισμού[3].

Ενεργοποίηση της λήθης προς επίτευξη της ευτυχίας

Οδυσσέας Ν. Τσιντσιράκος

Ενεργοποίηση της λήθης προς επίτευξη της ευτυχίας

Η εσωτερική δομή του ψυχισμού, συνταγμένου σε δυαδική μορφή, αποτελείται από το σύνολο των συναισθημάτων, την πληθώρα των διαφορετικών σκέψεων και των φαντασιακών περιγραφών του νου. Στο σημείο που τα συναισθήματα επικαθορίζονται και εναλλάσσονται ως συνέπεια των υποκειμενικών φαντασιακών σεναρίων του νου, ο εσωτερικός ψυχισμός του ατόμου καταλήγει στη διττή φάση έντασης ή ηρεμίας. Τόσο η μνήμη όσο και οι επικείμενες φαντασιακές σκέψεις και εικόνες συντελούν, συνολικά, στη διατήρηση του εκάστοτε συναισθήματος, γεγονός που διαμορφώνει τη στιγμιαία συναισθηματική κατάσταση του ατόμου.